Krien Tuil vanuit de Zeeuwse klei naar een bijzonder leven in Oost-Groningen

30-11-2016 13:05

Bad Nieuweschans- “Of ik een geboren en getogen Schansker ben, nee dat ben ik niet. Ik ben in Zeeland geboren en op jonge leeftijd naar Delfzijl verhuisd”.  Aan het woord de 74-jarige Krien Tuil uit Bad Nieuweschans.  Krien is aan de zeedijk geboren in Rilland Bath. Heeft een stuk van de tweede wereldoorlog meegemaakt. Hij kan het nog herinneren dat hij onder de lopen van de tanks doorliep samen met zijn zus en chocolade kregen van de soldaten en ook nog sigaretten voor ‘pappie en mammie’ . Nog geen tien jaar later de grote watersnoodramp, begonnen op 1 februari 1953, ’s morgens om vijf uur. “Het water steeg enorm snel en kwam op een gegeven moment tot het plafond. Wij lagen met laarzen aan op zolder in de bedstee en wij waren met drie kinderen. Ik heb nog gezien dat het water uit de gootsteen naar boven spoot, zo’n druk zat er op. En wij konden op dat moment al niet meer bij de dijk komen. Wij hebben tot een uur of elf die ochtend met z’n allen boven gezeten en toen kwamen de roeibootjes er aan. Wij zijn uit ons huis gehaald en zijn toen nog bijna verdronken, omdat ons bootje bijna omsloeg want het voer tegen een hoge haag aan, die niet meer te zien was. Een heel angstig moment”, aldus Krien.  Het gezin is met een rubberbootje naar de kade gebracht en zijn verder lopend naar een petroleumboer gegaan  en weer enkele dagen later naar kennissen in Hansweert; daar zijn ze twee dagen gebleven.  

DOUANE

Vader Tuil was douaneambtenaar en had goede contacten met schippers. Zo wist hij dat er een vrachtboot moest komen vanuit België die naar Delfzijl voer en hij heeft het geregeld om mee te varen richting Utrecht. Onderweg hebben ze ook nog een aanvaring gehad met een sleepboot, dit was in een dichte mist. Zoals Krien zegt  “We lagen achterin te slapen en opnieuw een knal”.  In Utrecht heeft het gezin Tuil zich gemeld bij een opvanglocatie bij het politiebureau. Ze hadden geen kleding meer geen geld, alles hebben ze achter moeten laten. Daar hebben ze geld gekregen om door te kunnen reizen naar Groningen en vervolgens naar Delfzijl. Het gezin werd toentertijd opgesplitst; Krien verbleef met zus bij een oom en tante in Delfzijl en de rest van het gezin is teruggegaan naar Groningen en kon daar verblijven bij familie. Maar vader moest zijn werkzaamheden ook weer in het Zeeuwse oppakken.  Krien heeft meer dan een jaar in Delfzijl gelogeerd en daar is hij ook naar school gegaan, het C.V.O. (Christelijk Volks Onderwijs), vervolgens de U.L.O. en verschillende cursussen als Engelse handelscorrespondentie. Later kon vader Tuil overgeplaatst worden naar Delfzijl en kon het gezin weer herenigd worden en zijn daar ook toen gaan wonen. Enkele jaren later zijn de ouders verhuisd naar Zaandam, maar Krien en zussen zijn in Delfzijl gebleven. Hij had daar inmiddels een baan op het scheepvaartkantoor, werkzaamheden als het regelen van bevrachtingen en het in- en uitklaren van goederen.  “In Delfzijl heb ik gewerkt bij Kampman, Maritima en kreeg ik te maken met alle nationaliteiten. Van Zuid-Amerika tot aan wat dichter bij huis als schepen uit de Scandinavische landen. Toch ging het op een gegeven moment heel vreemd en ik was nog maar negentien jaar oud. Ik werkte toen bij Maritima en waarschijnlijk heb ik een fout gemaakt door een schip te missen, maar was mijzelf daar niet erg bewust van. Mijn baas was ineens zo boos en schopte mij er uit. Naar het arbeidsbureau gegaan en daar zeiden ze dat ik ontslag had genomen, maar dat was niet het geval. Zelf wilde ik op die manier ook niet meer met het bedrijf te maken en heb geregeld dat ik een zogeheten monsterboekje heb gekregen, middels allerlei keuringen,  voor de ‘Mimosa’ . Ik begon weer helemaal van onderaf aan als lichtmatroos, maar verdiende wel geld. Op een gegeven moment stond mij ex-baas en boekhouder van Maritima op de kade en riepen ‘wat ik in hemelsnaam aan het doen was’. Ik heb toen gezegd de zij mij er uit geschopt hadden, maar wilden mij graag terug hebben. Dat heb ik toen niet gedaan. Ben mijn werkzaamheden op de Mimosa voort blijven  zetten en heb daar veel geleerd en heel veel gezien.  Steden als Szczecin in Polen min of meer stiekem bekeken; een stad die nog helemaal in puin lag. Een keer heb ik zelfs twaalf uur achter het roer gestaan, het was een soort wedstrijdje onder de bemanning. Dat kon in die tijd allemaal nog. Eenmaal weer terug in Delfzijl stond de directie van Maritima opnieuw op de kade met de vraag wanneer ik van plan was om terug te komen. Het is dan fijn om te horen dat het bedrijf niet meer zo functioneerde als voorheen en ze deden mij een bod om per maand 350 gulden meer  te kunnen verdienen. Ik ben op dit bod ingegaan en ’s maandags zat ik weer achter mijn oude bureau”, aldus Krien.

TOUWTREKKERIJ

Het gaat te ver om alle bedrijven te noemen waar Krien allemaal gewerkt heeft, want hij had inmiddels een bekende naam verworven en zoals hij het zelf zegt was het regelmatig ‘touwtrekkerij’ van de bedrijven bij wie hij in dienst kon treden. Ook kwam hij op een gegeven moment terecht bij het bedrijf van de vader van prof. Drs. Jacques Wallage aan de Peperstraat in hartje Groningen stad. Het was een groot im- export bedrijf en vrij gecompliceerd, vanwege de vele certificaten die aangemaakt moesten worden. De goederen kwamen vanuit de hele wereld. Vaak moest Krien via de telex corresponderen en dat ging in het Engels en daar kwam zijn studie Engelse handelscorrespondentie goed van pas . Leuk detail is dat hij les heeft gekregen van de vader van Ede Staal, die zelf later ook leraar Engels is geworden.

NIEUWESCHANS

Tenslotte is Krien Tuil terecht gekomen op het expeditiekantoor van Koop, in Nieuweschans; dit was op 19 augustus 1968. Koop was toen gevestigd in de Stationsstraat in een houten keet. De douane zat toen nog in het Stationsgebouw. En de hoofdweg liep toen ook nog via Nieuweschans, richting Nieuw Beerta, Beerta en Winschoten. De W. Mettingstraat heette toen nog Oude Bunderweg, zo kwam het verkeer Nieuweschans binnen. Met collega’s heeft Krien het bedrijf behoorlijk gemoderniseerd en is er ook een andere directie gekomen. Het was in die jaren ontzettend moeilijk om de juiste documenten aan te maken. Toen had je nog geen B.T.W. maar Omzetbelasting en voor zoveel verschillende goederen had je weer andere tarieven. Zo kwamen er ook regelmatig boetes binnen wanneer er een foutief formulier was samengesteld. Daar was bijna niet aan te ontkomen. Daar moest vaak weer tegen in beroep gegaan en met de juiste argumenten kon dat weer ongedaan gemaakt worden. Al met al heel bewerkzaaam.

PANORAMA

Ook heeft Krien Tuil nog een keer met een grote reportage in de Panorama gestaan en wel op 22 januari 1982.  Een reportage uitgemeten over vier pagina’s met als titel “Bespaar 3 mille op een nieuwe auto”. Een Panorama verslaggever had een prijsbewust tripje naar Denemarken gemaakt, waar hij een middenklasser kocht. De winst? Een paar duizend gulden, maar er kwam wel heel wat bij kijken. Het artikel gaat verder: “Het echte werk begon pas bij de douane in het Groningse Nieuweschans. Men verwees ons naar het douanekantoor, maar voordat we daar binnenstapten, klopten we aan bij een expeditiefirma. Het invullen van alle benodigde formulieren is een crime en waarom zou je dat niet laten doen door lieden die dagelijks met dat bijltje hakken. De heer K.K. Tuil, declarant van de firma Koop, was bereid die klus voor 35 gulden te verzorgen. Hij knikte goedkeuren toen we hem het T2L-certificaat, waar de Kopenhaagse verkoper voor had gezorgd, overhandigden. “Ik kom tot een bedrag van 5133 gulden”, liet Tuil na enig cijferwerk weten”.  Het verhaal is te lang om hier te publiceren. Het komt er op neer dat men tevreden was hoe de inklaring op het kantoor van Koop heeft plaats gevonden. Ook heeft Krien voor het garnalenbedrijf van Heiploeg uit Zoutkamp ook het nodige kunnen bewerkstelligen. Tot nog niet zo lang geleden werden de meeste garnalen in Marokko gepeld. Daarvoor moesten uitvoerdocumenten worden aangemaakt met de nodige kosten, maar dezelfde garnalen moesten ook weer worden ingevoerd en daar hing in eerste instantie een bijzonder hoog prijskaartje aan. Middels heel veel research en overleg is een overeenstemming bereikt waardoor er geen invoerrechten over dezelfde garnalen betaald hoefden te worden. Dit heeft Heiploeg enorm veel geld bespaard.

BOWLING

Naast zijn dagelijkse werkzaamheden was Krien ook een fanatiek bowler. Dit valt nog te lezen in de krant ‘Nieuwsblad voor de Eemsmond’.   Het ging hierbij om een perfecte game die maar enkele keren voorkomt. Dat wil zeggen 12 strikes achter elkaar hetgeen een maximale score oplevert van 300 punten. Een deel uit het verslag; “Een perfect game komt in Nederland ongeveer twee keer per jaar voor, maar in deze regio was het nog nooit voorgekomen. Meteen na de perfect game om ongeveer 20:30 uur werd baan 7 stilgelegd en moesten er twee baaninspecteurs uit Assen kom de baan op te meten. Dat het de heet Tuil lukte om een dergelijke prestatie te leveren is op zijn minst opmerkelijk te noemen, omdat hij slechts een C-speler is met tot nu toe als hoogste score 232 punten”.

Op dit moment geniet Krien rustig van zijn leven als pensionaris met zijn drie zoons dicht in de buurt en ook nog veel vrienden om zich heen.

(foto: Krien Tuil uit Bad Nieuweschans)

(foto: een reportage in de Panorama tijdens zijn werkzaamheden bij Koop)

(foto: Krien Tuil poserend na het behalen van de maxmale score van 300 punten bij het bowlen)